به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام علی کشوری ظهر سه‌شنبه در نشست تخصصی «امنیت مردم‌پایه بر اساس مفاهیم نقشه جامع تمدن اسلامی» که به همت اداره کل تبلیغات اسلامی استان اصفهان برگزار شد، با پیش‌بینی وقوع تحولات و درگیری‌های گسترده در عرصه جهانی، بر ضرورت افزایش آمادگی‌های فکری، روحی و اجتماعی تأکید کرد و گفت: نظریه امنیت مردم‌پایه بر افزایش نقش مستقیم مردم در تحقق امنیت و مقاومت استوار است و باید از ظرفیت‌های مردمی برای تقویت تاب‌آوری کشور استفاده شود.
وی اظهار کرد: به اعتقاد من، در آینده نزدیک با جنگی فراگیر و پیچیده مواجه خواهیم شد و هدف از برگزاری نشست‌های تخصصی امنیتی در اصفهان و دیگر شهرها، افزایش آمادگی‌های فکری برای مواجهه با چنین شرایطی است.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با بیان اینکه آمادگی برای شرایط بحرانی به دو حوزه روحی و فکری نیاز دارد، افزود: شجاعت، نترسیدن و امیدواری از مؤلفه‌های مهم آمادگی روحی است، اما در کنار آن باید برای شرایط مختلف، طراحی و برنامه‌ریزی فکری نیز وجود داشته باشد تا در زمان بحران غافلگیر نشویم.
نشست‌های امنیتی باید به اتاق فکر تبدیل شوند
کشوری با اشاره به اهمیت جایگاه اصفهان در معادلات منطقه‌ای و امنیتی گفت: این شهر در دو جنگ گذشته نیز در کانون توجه دشمن قرار داشته و به همین دلیل، آمادگی فکری و روحی در اصفهان باید بیش از گذشته مورد توجه مسئولان و نخبگان باشد.
وی با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ ماه مبارک رمضان اظهار کرد: به باور من، عنصر غافلگیری در این درگیری‌ها نقش برجسته‌ای داشت و باید از این تجربه برای جلوگیری از تکرار چنین وضعیتی در بحران‌های آینده استفاده کرد.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با بیان اینکه شرایط درگیری‌های احتمالی آینده می‌تواند متفاوت و پیچیده‌تر باشد، افزود: نشست‌های امنیتی باید به محلی برای همفکری و ارائه طرح‌های کاربردی تبدیل شوند تا مسئولان بتوانند از این دیدگاه‌ها برای ارتقای امنیت کشور و منطقه بهره بگیرند.
کشوری تأکید کرد: هدف از این نشست‌ها تصمیم‌گیری اجرایی درباره امنیت نیست، بلکه فراهم کردن زمینه تصمیم‌سازی و تبادل نظر برای ارائه راهکارهای فکری به دستگاه‌های مسئول است.
ضرورت حضور حوزه‌های علمیه در مباحث نظری امنیت
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به برگزاری نشست‌های امنیتی در کشورهای مختلف از جمله نشست امنیتی مونیخ و مسکو اظهار کرد: در جهان امروز، مباحث و نظریه‌های متعددی درباره امنیت مطرح می‌شود و نشست‌های تخصصی نیز با هدف بررسی مسائل و تصمیم‌سازی در این حوزه برگزار می‌شوند.
کشوری افزود: موضوعاتی مانند تأثیر هوش مصنوعی، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی بر امنیت آینده جهان از جمله مباحثی است که باید با نگاه انتقادی و کارشناسی بررسی شود.
وی با بیان اینکه حوزه‌های علمیه نیز باید در این زمینه نقش فعال‌تری داشته باشند، گفت: حوزه‌های علمیه قم، اصفهان و مشهد می‌توانند با تکیه بر آموزه‌های دینی و احادیث، در زمینه نظریه‌پردازی امنیتی و ارائه مشورت فکری به دستگاه‌های مسئول نقش‌آفرینی کنند.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی، امنیت را زیرساخت سایر حوزه‌های زندگی اجتماعی دانست و اظهار کرد: اختلال در امنیت می‌تواند بر اقتصاد، آموزش، فرهنگ، خانواده و سایر بخش‌های جامعه اثر بگذارد؛ بنابراین گفت‌وگو و همفکری درباره امنیت نباید صرفاً به شرایط جنگی محدود شود.
نقد نظریه‌های موجود و تأکید بر نظریه‌پردازی بومی
کشوری با اشاره به برخی مکاتب مطالعات امنیتی در جهان، از جمله مکتب کپنهاگ، گفت: در بخشی از این نظریه‌ها به نقش مسائل اجتماعی و مردم در موضوع امنیت توجه شده است، هرچند از نظر ما این دیدگاه‌ها نیز دارای اشکالاتی هستند.
وی همچنین با اشاره به فعالیت سازمان پدافند غیرعامل اظهار کرد: در کنار ساختارها و نظریه‌های موجود، باید ظرفیت آیات و روایات برای تبیین الگوهای امنیتی مورد توجه قرار گیرد.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، مدعی فرسایش مبانی فکری و ایدئولوژیک تمدن مدرن شد و با اشاره به اعتراضات اجتماعی در برخی کشورهای غربی و تحولات بین‌المللی، بر ضرورت ارائه نظریه‌های جایگزین تأکید کرد.
کشوری با انتقاد از برخی مبانی اقتصادی رایج نیز گفت: به اعتقاد من، نظریه‌های اقتصادی متداول در حل مسائل عدالت و معیشت با چالش‌هایی مواجه‌اند و حوزه‌های علمی باید با اتکا به منابع دینی، برای مسائل اقتصادی و اجتماعی نظریه‌های جدید و کاربردی ارائه کنند.
وی تأکید کرد: در شرایط کنونی، نظریه‌پردازی درباره نظم آینده جهان نباید به حوزه امنیت محدود بماند و باید اقتصاد و سایر عرصه‌های اجتماعی را نیز دربرگیرد.
امنیت مردم‌پایه؛ افزایش نقش مستقیم مردم در امنیت
کشوری در تشریح نظریه امنیت مردم‌پایه اظهار کرد: در نقشه جامع تمدن اسلامی، مجموعه‌ای از اصطلاحات و نظریه‌ها در حوزه‌های مختلف پیشنهاد شده که به گفته وی، بر اساس آیات و احادیث تدوین شده‌اند. یکی از این نظریه‌ها، امنیت مردم‌پایه است که بر استفاده بیشتر از ظرفیت مردم برای تحقق امنیت کشور تأکید دارد.
وی افزود: مقصود از مشارکت مردم در امنیت، صرفاً مشارکت مالی یا سرمایه‌گذاری غیرمستقیم نیست، بلکه باید زمینه حضور و نقش‌آفرینی مستقیم مردم در حوزه‌های مختلف فراهم شود.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به تدوین ۱۲ بخش و ۱۲ پیشنهاد در چارچوب این نظریه گفت: هدف این است که ظرفیت‌های مردمی در حوزه امنیت و مقاومت بیشتر به کار گرفته شود.
پیشنهاد پراکندگی زیرساخت‌های انرژی برای افزایش تاب‌آوری
کشوری در ادامه، با طرح احتمال آسیب‌دیدن زیرساخت‌های انرژی در درگیری‌های آینده، بر ضرورت کاهش تمرکز در ساختار تأمین و فرآوری انرژی تأکید کرد.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از آسیب به زیرساخت‌های انرژی در درگیری‌های گذشته اظهار کرد: یکی از راهکارهایی که باید از هم‌اکنون مورد بررسی قرار گیرد، توسعه میکروپالایشگاه‌ها در کنار پالایشگاه‌های بزرگ است.
کشوری گفت: تمرکز ظرفیت پالایشی در مجموعه‌های بزرگ می‌تواند میزان آسیب‌پذیری را افزایش دهد، در حالی که پراکندگی زیرساخت‌ها می‌تواند به افزایش تاب‌آوری کمک کند. به همین دلیل، پیشنهاد می‌کنم طراحی و ساخت میکروپالایشگاه‌ها با جدیت بیشتری در دستور کار کارشناسی قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت تنوع‌بخشی به سبد انرژی کشور تأکید کرد و افزود: وابستگی بیش از اندازه به یک حامل انرژی، در شرایط اختلال می‌تواند مشکلات گسترده‌ای ایجاد کند و باید برای منابع جایگزین نیز برنامه‌ریزی شود.
تأکید بر بررسی سوخت‌های جایگزین و برگزاری رزمایش انرژی
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به ظرفیت استفاده از منابع زیستی و چوب به‌عنوان بخشی از منابع جایگزین انرژی، پیشنهاد کرد موضوع کاشت گونه‌های درختی مناسب و بهره‌برداری پایدار از منابع چوبی مورد بررسی قرار گیرد.
کشوری همچنین بر ضرورت برگزاری رزمایش‌های مرتبط با حوزه انرژی تأکید کرد و گفت: نباید زمانی که زیرساخت‌های انرژی با اختلال مواجه می‌شوند، تازه به دنبال یافتن راه‌حل جایگزین باشیم، بلکه باید پیش از وقوع بحران، سناریوهای مختلف بررسی و آمادگی لازم ایجاد شود.
وی با اشاره به فناوری‌های نوین انرژی، خواستار بررسی انتقادی پیشنهادهای مطرح‌شده در این حوزه شد و اظهار کرد: نباید هر فناوری جدیدی را بدون ارزیابی آثار، محدودیت‌ها و پیامدهای آن پذیرفت.
پیشنهاد کاهش وابستگی لوازم خانگی به برق
کشوری در بخش دیگری از سخنان خود، به نقش مصرف انرژی در زندگی خانوارها اشاره کرد و گفت: باید در طراحی و انتخاب لوازم خانگی نیز به کاهش وابستگی به برق توجه شود.
وی پیشنهاد کرد فناوری‌هایی برای تولید لوازم خانگی زیبا و کاربردی که وابستگی کمتری به برق دارند، مورد توجه قرار گیرد تا خانوارها در زمان بروز اختلال در شبکه انرژی، با مشکلات کمتری مواجه شوند.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به وابستگی بخش قابل توجهی از نانوایی‌ها به گاز، درباره پیامدهای احتمالی اختلال در تأمین انرژی بر زنجیره عرضه نان هشدار داد.
کشوری اظهار کرد: باید ایده پخت خانگی نان، به‌ویژه در مناطق روستایی، مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا به اعتقاد وی، این موضوع علاوه بر کمک به استمرار دسترسی خانوارها به نان در شرایط بحران، می‌تواند در ارتقای کیفیت نان نیز مؤثر باشد.
وی همچنین با طرح احتمال آسیب به سیلوهای بزرگ ذخیره گندم در شرایط جنگی، بر ضرورت بررسی الگوی سیلوهای خانگی و محله‌ای تأکید کرد و گفت: تمرکز ذخایر در مراکز بزرگ می‌تواند آسیب‌پذیری ایجاد کند و باید اصل کوچک‌سازی و پراکندگی در برنامه‌ریزی‌های مربوط به ذخیره‌سازی مواد غذایی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت یافتن راه‌حل برای چالش‌های مختلف در شرایط جنگ اظهار کرد: هدف از برگزاری چنین نشست‌هایی باید تحریک اندیشه و شناسایی راهکارهایی برای مواجهه با بحران‌ها، از جمله تهدیدهای زیرساختی باشد و در این مسیر، عقلانیت باید رکن اصلی مقاومت قرار گیرد.
دفاع محله‌محور الگویی برای افزایش تاب‌آوری است
کشوری با طرح موضوع دفاع موزاییکی و محله‌محور، این الگو را از عوامل افزایش مقاومت کشور در شرایط جنگ دانست و با اشاره به آنچه در جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه رخ داده است، گفت: در این درگیری‌ها مراکز و مقرهای نظامی و انتظامی و برخی مراکز اطلاعاتی هدف حمله قرار گرفتند و برای مدتی نیروهای نظامی در سطح خیابان‌ها و خودروها مستقر بودند؛ با این حال، کشور به مسیر خود ادامه داد.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به تجربه دفاع مردمی در دهه ۶۰ و دیدگاه‌های امام خمینی(ره) درباره حضور عمومی مردم در دفاع از کشور، اظهار کرد: به اعتقاد وی، نگاه محله‌محور و غیرمتمرکز و تأکید بر نقش مسجد در سازمان‌دهی ظرفیت‌های مردمی، از عواملی بود که در آن دوران به حفظ و پایداری کشور کمک کرد.
وی با اشاره به گزارشی که به گفته او، وزیر پیشین اطلاعات پس از جنگ ۱۲ روزه ارائه کرده بود، مدعی شد در حدود ۱۰ روز، هفت میلیون تماس از سوی مردم با وزارت اطلاعات برقرار شده و شهروندان اطلاعاتی درباره تحرکات نیروهای دشمن در اختیار این وزارتخانه قرار داده‌اند.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفته اسلامی، احیای ایده «مسجد سنگر است» و بازخوانی تجربه دفاع محله‌محور را از جمله راهکارهای افزایش مشارکت مردم در حوزه امنیت دانست و از علما خواست ایده‌ها و برنامه‌هایی را برای حضور مؤثر مردم و ظرفیت مساجد و محلات در این عرصه بررسی و تبیین کنند.
انتقاد از تمرکز در شبکه توزیع کالا
کشوری در ادامه با اشاره به آسیب‌پذیری مراکز بزرگ تجاری در شرایط جنگ، نسبت به گسترش فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ و مگامال‌ها انتقاد کرد و گفت: تمرکز فعالیت‌های توزیعی در مراکز بزرگ، علاوه بر ایجاد فشار بر کسب‌وکارهای خرد، می‌تواند در شرایط جنگ با هدف قرار گرفتن یک مرکز، روند توزیع کالا را در بخش گسترده‌ای از کشور مختل کند.
وی این الگو را از منظر عدالت اقتصادی و پدافند غیرعامل نامناسب دانست و پیشنهاد کرد برای تقویت شبکه توزیع کالا، بازارهای محلی و الگوهای توزیع غیرمتمرکز مورد توجه قرار گیرند.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به آنچه «بازارهای رایگان» در سیره امیرالمؤمنین(ع) توصیف کرد، خواستار بازخوانی این الگو در حوزه تجارت و توزیع کالا شد و اظهار داشت که منافع فعالیت‌های اقتصادی باید به اقشار کم‌درآمد و صاحبان کسب‌وکارهای کوچک نیز برسد.
وی با تأکید بر اهمیت آمادگی جامعه برای مواجهه با شرایط اضطراری، یادگیری و ترویج تدابیر بهداشتی ویژه دوران جنگ را ضروری دانست و گفت: علما و نخبگان باید در زمینه آموزش راهکارهای مقابله با شرایط بحرانی و حفظ سلامت عمومی نقش‌آفرینی کنند.
کشوری همچنین بر ضرورت توجه به مدیریت ترس در جامعه تأکید کرد و تغییر الگوی تغذیه را از جمله موضوعاتی دانست که به اعتقاد وی می‌تواند در این زمینه مورد توجه قرار گیرد.
تولید غیرمتمرکز مواد غذایی و حمایت از روستاها
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با اشاره به وابستگی بخشی از تأمین مواد غذایی کشور به واردات، استفاده از ظرفیت مردم و روستاها برای تولید گوشت، لبنیات و روغن را ضروری دانست و گفت: برای افزایش تاب‌آوری در شرایط بحران باید تولید مواد غذایی به داخل کشور و مناطق روستایی بازگردد و از تمرکز بیش از حد تولید در واحدهای بزرگ فاصله گرفته شود.
وی با اشاره به شرایط ترسالی، پیشنهاد کرد از ظرفیت روستاییان برای نگهداری دام و توسعه تولیدات دامی استفاده شود و از نیروهای سپاه و فعالان حوزه محرومیت‌زدایی خواست در این زمینه، از جمله با واگذاری دام سبک به خانوارهای روستایی، مشارکت کنند.
کشوری ابراز امیدواری کرد که گسترش تولید محلی بتواند زمینه دسترسی به گوشت ارزان‌تر، لبنیات سالم‌تر و روغن‌های مفید را فراهم کند.
وی همچنین بر ضرورت توجه به فناوری قنات و ظرفیت آن در مدیریت منابع آب تأکید کرد.
کشوری در بخش دیگری از سخنان خود، موضوعی را که «پدافند غریبه» نامید مطرح کرد و مدعی شد دشمن از آنچه وی علوم غریبه خواند نیز برای ضربه زدن استفاده می‌کند.
دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با طرح این دیدگاه، مطالعه احادیث کتب اربعه درباره مواجهه با دروغ، شیاطین و آسیب‌های مرتبط با این حوزه را پیشنهاد کرد.
افزایش نقش مردم در اداره جامعه
کشوری در جمع‌بندی سخنان خود، ملت ایران را برخوردار از تاب‌آوری و روحیه مقاومت بالا توصیف کرد و گفت: اگر نظریه‌ها و ایده‌های تمدنی در میان مردم ترویج شود، ظرفیت مقاومت جامعه نیز افزایش خواهد یافت.
وی با تأکید بر اینکه اجرای پیشنهادهای مطرح‌شده به مشارکت مردم وابسته است، افزایش نقش شهروندان در اداره جامعه را ضروری دانست و اظهار کرد که ظرفیت‌های مردمی می‌تواند در حوزه‌های امنیت، توزیع کالا، تولید مواد غذایی و مواجهه با بحران‌ها به کار گرفته شود.
نظر شما